Đánh đổi các dịch vụ hệ sinh thái trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Hoàng Văn Thắng
Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường,
Đại học Quốc gia Hà Nội

Tóm tắt

“Đánh đổi” (trade-offs) các dịch vụ hệ sinh thái phát sinh từ lựa chọn cách quản lý của con người mà vô tình hay hữu ý thay đổi loại hình, phạm vi và sự hài hòa tương đối những dịch vụ do hệ sinh thái cung cấp. Đánh đổi xảy ra khi việc cung cấp một dịch vụ hệ sinh thái bị suy giảm do việc tăng cường sử dụng một hoặc nhiều dịch vụ hệ sinh thái khác. Đánh đổi xảy ra giữa các bên liên quan cũng như giữa các dịch vụ hệ sinh thái ở bất cứ nơi nào, thời điểm nào và nhiều khi không thể đảo ngược được.

Đánh đổi đang trở nên phổ biến trên thế giới và Việt Nam. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học hay các dịch vụ hệ sinh thái mà đa dạng sinh học mang lại đã khó khăn, việc lựa chọn giữa các dịch vụ cung cấp, điều tiết, văn hóa hay hỗ trợ lại càng khó khăn hơn. Các quyết định mang tính đôi bên cùng có lợi (win-win) được dùng phổ biến như một thuật ngữ mang tính thỏa hiệp và lý tưởng hóa các quyết định khó khăn.

Tuy nhiên, cách tiếp cận thỏa hiệp này đã và đang dẫn đến nhiều hệ quả và thách thức cho các nhà quản lý và đòi hỏi một sự nhìn nhận thấu đáo từ nhiều góc độ trong quá trình ra quyết định và điều hành. Bài viết này đề cập đến việc đánh đổi giữa các dịch vụ hệ sinh thái, giữa bảo tồn đa dạng sinh học hay tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế-xã hội, đặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, trên cơ sở tổng hợp các nghiên cứu và bài học liên quan trong nước và quốc tế, nhằm hướng tới nền kinh tế xanh và bền vững.

Xem file chi tiết