Thể chế và thích ứng đối với biến đổi khí hậu tại đồng bằng Sông Hồng, Việt Nam


Pamela McElwee[1]

Lê Thị Vân Huệ, Nghiêm Phương Tuyến, Vũ Diệu Hương, Phạm Việt Hùng[2]

1 Đại học Arizona, Hoa Kỳ

2 Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, ĐHQGHN

 

MỞ ĐẦU

Từ năm 1976 đến năm 2003, lũ lụt đã làm thiệt mạng 15.835 người tại đồng bằng sông Hồng (ĐBSH), nhấn chìm 2,6 triệu ha đất nông nghiệp, phá hủy 22.766 tàu thuyền, làm sập 13,4 triệu ngôi nhà. Tổng thiệt hại về kinh tế được dự báo là khoảng 3,5 tỷ USD (Dang, 2004). Vấn đề đặt ra là toàn bộ hệ thống kiểm soát lụt tại ĐBSH có nhiều bất cập và biến đổi khí hậu dường như đã làm những vấn đề nêu trên trở nên trầm trọng hơn.

Hiện nay, ĐBSH được bảo vệ bởi hai hệ thống đê: đê sông dài 3.000km kiểm soát lụt từ sông Hồng và các phụ lưu của nó và hệ thống đê biển dài 1.500km giúp cho khu vực chống lại sóng do bão biển gây nên và chống nhiễm mặn. Tại cuộc họp giữa lãnh đạo tỉnh và trung ương để thảo luận về ĐBSH, nhiều quan chức tỉnh đã nhấn mạnh tính chất mẫn cảm của hệ thống sông và hệ thống phụ lưu thường xuyên úng ngập do hệ thống tưới, tiêu và bơm thoát còn nhiều bất cập gây ra, tiêu thoát chậm gây ngập úng tràn lan. Khoảng 70% công trình chống lũ và tưới ở ĐBSH được cho là được xây dựng từ những năm 1960 – 1970 hiện đã cũ nát, nhiều bờ vùng đã bị sụt lở và hơn 90% các trạm bơm trong vùng châu thổ không đạt công suất thiết kế (VNA, 2008). Thành phố Hà Nội đã có kế hoạch dài hạn nâng cấp phòng lụt, đặc biệt là những trạm bơm mới được thiết lập ở phía thượng nguồn, đổ trực tiếp ra sông Hồng và ổn định các đê sông đã bị xuống cấp tại nhiều nơi. Tuy nhiên vấn đề kinh phí đã gây trở ngại lớn cho hoạt động này. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (MARD) đã dự toán phải cần 2.500 tỷ đồng cho hai năm tới đây cho việc nâng cấp hệ thống đó, trong khi chính quyền địa phương cần 2.651 tỷ đồng cho xây dựng những kênh nhỏ và các trạm bơm.

Nguồn: CRES: Kỷ yếu hội thảo quốc gia Môi trường trong phát triển bền vững, năm 2010, Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật  

Xem chi tiết: Liên hệ với thư viện CRES